Bir kaplumbağa gibi kendi kabuğumuza çekilmek hala mümkün mü? Mümkünse eğer bunu artık kolaylıkla yapabilir miyiz?
Bir mesajı yanıtlamak, gelen bildirime bakmak, dünyanın diğer ucuna görüntülü bağlanmak veya ansızın bir telefon görüşmesi yapmak… Bunlar son yıllarda günlük hayatın sıradan parçaları haline geldi. Birine birkaç saatten fazla ulaşamadığımızda endişeli, reddedilmiş, ihmal edilmiş ya da öfkeli hissedebiliyoruz. Çünkü ulaşılabilirliğin müthiş kolay olduğu bir çağın içindeyiz ve yediden yetmişe herkes buna hızlıca uyum sağlamış görünüyor.
Teknoloji sayesinde birbirimize ulaşmak hiç olmadığı kadar kolay. Fakat ulaşılabilir olmak, zihinsel olarak her an hazır bulunmak anlamına da gelebiliyor. Bir mesajı henüz yanıtlamamış olsak bile aklımızda tutuyoruz. Bir işimiz bitmemişse dinlenirken bile onu düşünüyoruz. Bazen telefonumuz çalmadığı hâlde kontrol etme ihtiyacı hissediyoruz.
Burada yorucu olan yalnızca yaptığımız işler değil. Bir sonraki bildirime, talebe veya sorumluluğa zihinsel olarak hazır beklemek de önemli bir yük oluşturuyor. Dikkatimiz bir görevden diğerine geçtiğinde zihnimizin yeniden odaklanması zaman alabiliyor. Üstelik tamamlanmamış işler ve yanıtlanmamış mesajlar zihnimizde yer tutmaya devam ediyor. Bu yüzden fiziksel olarak dinlendiğimiz anlarda bile zihinsel meşguliyetimiz genellikle devam ediyor.
Bu durum zamanla dinlenme deneyimimizi de baltalayan bir şeye dönüşebiliyor. Boş kaldığımızda telefona yönelmek, sessizliği bildirimlerle doldurmak veya bir şey yapmadan durmakta zorlanmak bunun örneklerinden. Zihin, sürekli bir uyarana yanıt vermeye alıştığında hareketsiz kalmak bile alışılmadık hissettirebiliyor. O anlarda hem bedensel hem zihinsel bir huzursuzluk içinde kalıp bir şeyler yolunda değilmiş ya da eksikmiş gibi hissedip hızlıca telefonu elimize alıveriyoruz. Dünyayla, diğerleriyle ya da herhangi bir şeyle bağlantı içinde olmaya başladığımız o an bir rahatlama geliyor. Çünkü artık bildiğimiz ve en çok geçtiğimiz yol bu. İyi kötü, doğru yanlış tartışmaksızın en tanıdık yol.
Elbette sürekli ulaşılabilir olmanın hayatımıza kattığı önemli kolaylıklar var. Sevdiklerimizle aramızdaki mesafeleri azaltabiliyor, ihtiyaç duyduğumuzda destek almamızı kolaylaştırabiliyor. Acil bir durumda birine ulaşabilmek, uzaktaki bir yakınımızdan haber alabilmek veya gün içinde küçük bir mesajla bağ kurabilmek oldukça değerli. Ancak bir kolaylık olarak başlayan bu durum, zamanla görünmez bir sorumluluğa dönüşebiliyor. Bir mesajın hemen yanıtlanmasını beklemek, çevrimiçi olmayı müsait olmakla eş tutmak veya yanıt alamadığımızda bunu kişisel bir ilgisizlik olarak yorumlamak gibi. Böylece iletişim kurabilme özgürlüğü, sürekli iletişimde kalma zorunluluğuna dönüşebiliyor. Burada kendimizce bir denge bulmaya yönelmek iyi bir fikir olabilir. Yani otomatikleşen iletişim reflekslerimizi gözden geçirmek ve daha bilinçli ve seçerek iletişim kurmak gibi.
Zamanla ulaşılabilir olmak bir tercih olmaktan çıkıp yerine getirilmesi gereken bir ilişki sorumluluğu gibi yaşanabiliyor. Bir mesajı gördüğümüzde yanıtlamak zorunda hissettiğimiz, telefonumuzu kapattığımızda bir şeyleri kaçıracağımızı düşünüyor oluşumuz ya da bir süre çevrimdışı kaldığımızda açıklama yapma ihtiyacı duyduğumuz anları yakalamak ve buralar üzerine düşünmek. Bu gibi sıradan anları gözden geçirip memnun olduğumuz ya da olmadığımız yerleri ayırmak ve ne yapabileceğimize bakmak bir yol olabilir. Örneğin birbirimize kolay ulaşabiliyor olmamız bağ kurmamıza yardımcı mı oluyor yoksa yakınlık şansımızı mı baltalıyor? Bu gibi konuları gözden geçirerek kendi dengemizi oluşturmak mümkün olabilir.
Belki de asıl mesele teknolojiyle ne kadar zaman geçirdiğimizden çok, ona ne ölçüde kendi zamanımız üzerinde söz hakkı verdiğimiz. Örneğin birine istediğimiz zaman ulaşabilmekle, herkesin bize istediği zaman ulaşabilmesi aynı şey değil. Aradaki fark küçük görünse de ilişkilerimizi, dinlenme biçimimizi ve kendimizle baş başa kalma deneyimimizi önemli ölçüde değiştirebiliyor.